>> Yurtdışı Borçlanma-Sigortalılık Başlangıcı-Emeklilik Statüsü

T.C.
YARGITAY
10. HUKUK DAİRESİ
E. 2013/864
K. 2013/2266
T. 14.2.2013

• SİGORTALILIK BAŞLANGIÇ TARİHİNİN TESPİTİ İSTEMİ ( Fransız Sosyal Güvenlik Rejimine İlk Tabi Olunan Tarihi de İçerecek Şekilde Yurtdışı Borçlanmasının Usulünce Yapılması Halinde Mümkün Olduğu – Henüz Yapılmış Bir Borçlanma İşlemi Bulunmadığı )
• YURTİÇİ ÇALIŞMASI VE VE SİGORTALILIK TESCİLİ BULUNMAYAN DAVACININ YAPACAĞI BORÇLANMA ( 3201 S.K. Kapsamında Yapılmak İstenilen Borçlanmanın 5510 S.K. Md. 4/I-b Kapsamında Değerlendirilmesi Gerektiği – 5510 S.K. Md.4/I-a Kapsamında Değerlendirilemeyeceği )
• YURTDIŞI BORÇLANMASI ( Sigortalılık Başlangıç Tarihinin Fransız Sosyal Güvenlik Mevzuatına İlk Tabii Olunan Tarih Olduğunun Tespiti İsteminde Henüz Yapılmış Bir Borçlanma İşlemi Bulunmadan Sigorta Başlangıcına İlişkin Kabulün Eksik İncelemeye Dayalı Olduğu )
• FRANSA’DA YAPILAN ÇALIŞMA ( Davacının Yurtiçi Çalışması ve Sigortalılık Tescili Bulunmadığı – Fransa İle Türkiye Arasındaki Sosyal Güvenlik Sözleşme Hükmünün Uygulanabilmesi İçin Borçlanmanın Usulünce Yapılması Halinde Mümkün Olduğu/Borçlanmanın 5510 S.K. Md.4/I-b Kapsamında Değerlendirileceği )

2709/m.90
3201-1/m.4/1-a, 5
5510/m.4/I-a, m.4/I-b

ÖZET : Dava, sigortalılık başlangıç tarihinin, Fransız sosyal güvenlik mevzuatına ilk tabii olunan tarih olduğunun tespiti ile, yurtiçi çalışması ve sigortalılık tescili bulunmayan davacının yapacağı borçlanmanın, 5510 sayılı Yasanın 4/I-a kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinin tespiti istemlerine ilişkindir.
Mahkemenin, henüz yapılmış bir borçlanma işlemi bulunmadan, sigorta başlangıcına ilişkin kabulü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Türkiye Cumhuriyeti ile Fransa Cumhuriyeti arasında aktedilen Sosyal Güvenlik Sözleşme hükmünün uygulanabilmesi; davacı tarafa yöntemine uygun şekilde verilecek mehille, Fransız sosyal güvenlik rejimine ilk tabi olunan tarihi de içerecek şekilde yurt dışı borçlanmasının usulünce yapılması halinde mümkün olup, bu husus gözetilmeksizin, sigorta başlangıcına hükmedilmesi isabetli görülmemiştir. 3201 sayılı Yasa kapsamında yapılmak istenilen borçlanmanın, 5510 sayılı Yasanın 4/I-b maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmekte olup, 4/I-a maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini öngören mahkeme kabulü yerinde değildir.

DAVA : Davacı, sigorta başlangıç tarihinin 01.01.1983 olduğunun tespitini, 31.07.2012 günlü borçlanma talebinin 5510 sayılı Yasanın 4/I-a kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinin tespitini istemiştir.
Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı Kurum Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi Şerafettin Özyürür tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:

KARAR : Dava, sigortalılık başlangıç tarihinin, Fransız sosyal güvenlik mevzuatına ilk tabii olunan 01.01.1983 tarihi olduğunun tespiti ile, yurtiçi çalışması ve sigortalılık tescili bulunmayan davacının, 3201 sayılı Yasa kapsamında yapacağı borçlanmanın, 5510 sayılı Yasanın 4/I-a kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinin tespiti istemlerine ilişkindir.
Mahkeme, davacının ilk sigortalılık başlangıcının, Fransız sosyal güvenlik mevzuatına tabi olunan 01.01.1983 tarihi olduğunun tespitine ve 31.07.2012 günlü borçlanma talebinin, 5510 sayılı Yasanın 4/I-a maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinin tespitine karar vererek, davayı kabul etmiştir.
A-Mahkemenin, henüz yapılmış bir borçlanma işlemi bulunmadan, sigorta başlangıcına ilişkin kabulü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
Türkiye Cumhuriyeti ile Fransa Cumhuriyeti arasında aktedilen Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin, konuya ilişkin 30.maddesinin 1.bent hükmü, bir işçinin Türk mevzuatına tabi olmadan önce Fransız Sosyal Güvenlik rejimlerinden birine tabi olmuşsa Fransız mevzuatına ilk tabi olunan tarihin, Türkiye’de Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarına ilk defa tabi olduğu tarih olarak kabul edileceğini öngörmüştür.
Ancak, anılan sözleşme hükmünün uygulanabilmesi; davacı tarafa yöntemine uygun şekilde verilecek mehille, Fransız sosyal güvenlik rejimine ilk tabi olunan tarihi de içerecek şekilde ( somut olayda 01.01.1983 ) yurt dışı borçlanmasının usulünce yapılması halinde mümkün olup, bu husus gözetilmeksizin, yazılı şekilde sigorta başlangıcına hükmedilmesi isabetli görülmemiştir.
B-31.07.2012 tarihli borçlanma talebinin 5510 sayılı Yasanın 4/I-a maddesi kapsamında değerlendirilmesine yönelik mahkeme kabulüne gelince;
Yurtiçi sigortalılık tescili ve çalışması bulunmayan davacı, 31.07.2012 günlü borçlanma başvurusuyla, Fransa’da geçen yurt dışı sürelerini 3201 sayılı Yasa kapsamında borçlanmak istemiş, 01.01.1983-31.12.2002 tarihleri arası 5.400 günlük yurtdışı çalışmalarına ilişkin olarak, 5510 sayılı Yasanın 4/I-b maddesi kapsamında yapılan değerlendirme ile, borçlanma bedeli belirlenmiştir.
Davada uyuşmazlık, yurtiçi çalışması ve sigortalılık kaydı bulunmayan, 01.01.1983 tarihinden itibaren Fransa sosyal güvenlik mevzuatına tabi şekilde çalışan ve Fransa’da geçen çalışma süreleri, yapılan borçlanma başvurusu üzerine 5510 sayılı Yasanın 4/I-b maddesi kapsamında değerlendirilen davacının; 3201 sayılı Yasa kapsamındaki borçlanma süresinin 5510 sayılı Yasanın 4/I-a maddesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğine ilişkindir.
Uyuşmazlık tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 17.04.2008 tarihli 5754 sayılı Yasanın 79.maddesiyle değişik 3201 sayılı Yasının 3.maddesi “Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilenler ile yurt dışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin Türk vatandaşı olan hak sahipleri sigortalının Türkiye’de hiçbir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması yoksa Sosyal Güvenlik Kurumuna, Türkiye’de çalışması varsa en son tabi olduğu sosyal güvenlik kuruluşuna müracaat etmek suretiyle bu Kanunla getirilen haklardan yararlanırlar.
Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanların borçlanma işlemleri aylık aldıkları sosyal güvenlik kuruluşunca yapılır.”hükmünü içerirken;
Yine aynı Yasayla 3201 sayılı Yasanın 5.maddesine 4.fıkra hükmü olarak eklenen ek fıkra ile de; “Yurtdışı hizmet borçlanmasına ait süreler 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre hangi sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının belirlenmesinde; Türkiye’de sigortalılıkları varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, sigortalılıkları yoksa aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının ( b ) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir.” Hükmü getirilmiştir.
Anılan 5754 sayılı Yasa ile, 3201 sayılı Yasada yapılan değişiklikler ve getirilen ek düzenlemelere birlikte bakıldığında; başvurulacak kuruluşların belirlenmesinde, eski 3.maddede öngörülen değişik hallerden tümüyle vazgeçilmiş ve sadece; Türkiye’de sigortalılıkları varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, sigortalılıkları yoksa aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının ( b ) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği öngörülmüştür. Yasanın bu açık hükmü karşısında, artık borçlanılan sürelerin, mülga diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında bir sigortalılık süresi olarak değerlendirilmesi imkanı ortadan kalkmıştır. Yani , Türkiye’de hiçbir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması bulunmayan kişilerin, 3201 sayılı Yasaya dayalı borçlanma sürelerinin 5510 sayılı Yasanın 4/I-b kapsamında sigortalılık süresi olarak değerlendirilmesi yasal bir zorunluluk haline gelmiştir.
Öte yandan, Anayasamızın 90/ son maddesi uyarınca, yöntemince yürürlüğe konulmuş Uluslararası sözleşmeler kanun hükmünde olduğu gibi, normlar hiyerarşisi yönünden uluslararası sözleşme kurallarına uygulamada yasal güç tanınmakta ve bu kuralların uygulanma önceliği haiz bulunmaktadır.
Türkiye – Fransa arasında aktedilen Sosyal Güvenlik Sözleşmesinde, Türk sosyal güvenlik mevzuatına tabi olmadan önce, Fransa sosyal güvenlik rejimine tabi olunması halinde, Fransa sosyal güvenlik rejimine tabi olunan tarihin, Türkiye’de Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarına ilk defa tabi olduğu tarih olarak kabul edileceği yönünde açık hüküm bulunurken; söz konusu Uluslararası sözleşmede, yurtdışında geçirilen çalışma sürelerinin, akit ülke mevzuatına göre sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilmesi aşamasında, hangi sigortalılık niteliğine göre borçlanılabileceği konusunda açık ve özel bir düzenleme de yer almamaktadır.
Bu durumda, 3201 sayılı Yasa kapsamında yapılmak istenilen borçlanmanın, 5510 sayılı Yasanın 4/I-b maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmekte olup, aksini öngören mahkeme kabulü yerinde değildir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz edilen hükmün BOZULMASINA, 14.02.2013 gününde Oy Birliğiyle karar verildi.

Posted in >> Yurtdışı Borçlanma-Sigortalılık Başlangıcı-Emeklilik Statüsü, ANASAYFA | Tagged , , , , , | Leave a comment
Avukat FERDA ÇALGIN google-site-verification: google5fa1aee8795087d8.html